NİYE GİYEYİM DİYE SORMA, KLEİS

Bir zamanlar başıma bağladığım

Sardes'den gelme işlemeli

mendilim yok, sana verecek

Hep söylerdi anam,

mor kurdele bağlarmış

gençliğinde alımlı kızlar.

Ama biz esmerdik:

senin gibi

saçları saman sarısı bir kızın

mendil değil, çiyle ıslak

çiçekler yaraşır başına.

SAPPHO

Sardes'i ziyaret ettiğinizde  muhteşem bir güzellik karşılar sizi.

Orda adımlarınız daha ihtişamlı, duygularınız daha  coşku doludur. Sardes tüm varlığıyla ağırlarken sizi, antik kenti gezmeye doyamazsınız.

Öyle muhteşemdir ki  kentten ayrılamaz, o şehirden gidemezsiniz.

Bir yanınız orda kalır.

Ben de  Sardes'den ayrılırken o tarihen kopamadım, o şehirden gidemedim. Şehir beni bırakmıyordu adeta.

Yüreğimi bıraktığım Lidya'da kendimi bulmam yolculukların muhteşemi.

Her şehrin bir öyküsü var elbet.

Anlattıkları, anlatacakları.

"Sardes’li bir askerin karısına:

Kimi süvarilerdir, diyor,

kimi piyadeler, kimi de

donanmamızın tez kürek vuruşlu

denizcileridir, diyor.

Yeryüzünde

göze en güzel görünen şey

bense

kişi kimi seviyorsa, diyorum, odur

en güzel."

Sappho

"Aşkın da payı var

Güneşin parıltısında ve erdeminde."

Sardes bilinen tarihe göre paranın ilk basıldığı yerdir. Ayrıca tarihteki ünlü Kral Yolunun başlangıcıdır. Uzun süre değerli taş olarak kullanılmış turuncu kuvars taşının Batı dillerindeki ismi olan ve "sard" kelimesi, taşın antik çağda çıkarıldığı Sart bölgesinden gelir. Halen burada Kuvars taşı ve altın çıkarımı devam etmektedir.

İncil’in Vahiy bölümünde, Hristiyanlığın batıya yayılmasında önemli rol oynayan Batı Anadolu’daki yedi kiliseden biri olarak anılan Sardes, dini açıdan da ayrı bir öneme sahiptir.

Günümüze kadar korunagelmiş olan dünyanın en görkemli İon düzeni tapınaklarından birine ev sahipliği yapan antik kent, korunmuş Roma yapıları içerisinde anıtsal bir hamam-gymnasium kompleksi ve antik dünyanın en büyük havrasına sahiptir. Gymnasium'un karşısında “Bronzlu Ev” olarak adlandırılan büyük bir yapı yer alır.

Sart'ta tarihte bilinen ilk tiyatro kalıntıları da mevcut olup gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmaktadır. Ayrıca Sart'ın yaklaşık 5 km kuzeyinde "Bin Tepeler" ismiyle anılan yaklaşık olarak 85 tane mezardan oluşan Lidya kraliyet mezarlığı bulunmaktadır. Sart kasabasında Batı Anadolu'nun 7 tapınağından biri olan Artemis Tapınağı yer almaktadır.

LİDYA KRALLIĞI'NIN BAŞKENTİ SARDES

M.Ö. 1. binyılda Anadolu'nun önemli uygarlıklarından biridir Lidyalılar.

Başkentleri Sardes'te bulunan Küçük PaktoIos (Sart) Çayı'ndan elde edilen altın madeni sayesinde büyük  bir güce kavuşan Lidya Devleti, Asur ve Mısır kralları ile ilişkilerini geliştirir. 

Doğuda yeni gelişen Med devleti ile Kızılırmak kavsi içinde uzun süreli mücadeleye girişen Lidyalılar savaş anında gerçekleşen güneş tutulmasından endişelenip barış antlaşması imzaladılar.

M.Ö. 560 yılında  en güçlü ve  zengin kralları Kroisos Medler'in yerine gelen Pers orduları ile yine aynı bölgede savaşmaya başladı. MÖ. 547 yılında kışın gelmesi üzerine Pers kralı Kyros ile anlaşıp bir sene sonra devam etmek üzere savaşa son verdiler. Başkenti Sardes'e dönen ve ordularını dağıtan Kroisos'u takip eden Kyros 14 günlük bir kuşatmadan sonra başkenti ele geçirdi ve Lidya Devleti'ne son verdi.

Son kral Kroisos'un ünü yaşamaya devam etti. Anadolu'da kullanılan ''Karun kadar zengin" deyişinin buradan geldiği ve Karun olarak hatırlanan zengin kralın o olduğu düşünülür.

Lidya, zengin olduğu kadar alışverişte devletin garantisi atında  metal parçalarını, yani parayı kulanmaya başlayan ilk uygarlık olmasıyla meşhurdur.

Gymnasium Hamam kompleksi, Sardes Sinagogu, Artemis Tapınağı ve Hristiyanlıkta kutsal olduğuna inanılan yedi kiliseden biri olan yapılar görülmeye değerdir.

Fotoğraflar kendi objektifimden