DOĞUNUN GÜNEŞİ  NAKŞ-I RÜSTEM'İ  AYDINLATIRKEN

"Hem bütün dinlerdenim hem de hiçbirinden. Bir soya ya da aşirete mensup olur gibi bir dine ait olmayı öğretmişler insanlara. Ben de onlara diyorum ki, size yalan söylemişler. Her inançtaki, her düşüncedeki ışıklı özü bulup artıkları atmayı öğrenin. Benim yoluma girenler ister Ahura-Mazda'ya, ister Mitra'ya, ister İsa'ya, ister Buda'ya yakarsın. Kuracağım mabetlere herkes kendi dualarıyla gelecek."Amin Maalouf

Işık Bahçeleri

Nakş-ı Rüstem (Rüstem’in Tahtı)

Farsı büyüleyen arkeolojik alan..

Nakş-ı Rüstem'gören gözlerden misin?

-Öyleyse ne şans ne talih budur.

Nakş-ı Rüstem Ahameniş İmparatorluğunun en muhteşem ve hayranlık uyandıran antik yerleşim alanlarından biridir. Tarihi M.Ö 1000’lere dayanan İranlı kralların mezarlarından oluşur. Nakş-ı Rüstem antik dünyanın önemli bir bölümünü yönetmiş olan bir zamanların güçlü imparatorluğunun kalıcı bir anısı olarak varlığını sürdürmektedir.

Nakş-ı Rüstem (Rüstem’in Tahtı) günümüzde İran’da bulunan bir önceki Ahameniş İmparatorluğunun başkenti olan Persepolis’in yaklaşık olarak 5 km kuzey doğusunda yer almaktadır. Elamite döneminde kutsal olduğu düşünülen sıradağın ön yüzündeki oymalar Sasaniler tarafından M.S 3. yüzyılda oyulmuştur. Bu oymalar geçmişi M.Ö 4. ve 5. yüzyıllara dayanan Ahameniş yöneticilerinin ve ailelerinin kaya mezarlarıdır. Kraliyet ailesine ait bir mezarlık olmasına ek olarak, Nakş-ı Rüstem M.S 7. yüzyıla kadar Sasaniler için önemli bir ayin merkezi de olmuştur.

Nakş-ı Rüstem Ahamenişler’in gelişinden önce de kullanılmıştır. Önceden bulunan Ahameniş (muhtemelen Elamite) kabartması ve çok sayıdaki eski mezarlar buna kanıt olarak gösterilebilir. Bu kabartma Sasanili bir oymacı tarafından oyulmuştur. İleriyi gösteren şapka ve uzun elbiseli (Ahamenişler’e ve Sasaniler’e özgü olmayan bir elbise) bir adamın portresi kabartmanın sağ tarafında fark edilebilir. Bazı kaynaklara göre, yerlilerin “kralların kitabındaki” Shannameh yazılarında Rüstem adındaki mitolojik kahramanla ilişkilendirdikleri figür bu kabartmada resmedilen adamdır. Nitekim Rüstem, yerleşim yerinin de adıdır.

Kabartmaların çoğu Sasaniler döneminin başlangıcında yapılmıştır. M.S 3. yüzyılda, Sasaniler -kendi yöneticisini tahttan indirmeyi başaran Part İmparatorluğunun tebaası- doğuda doğan yeni bir güçtü. Kendi yönetimlerini yasallaştırmak için Sasaniler, Ahameniş (İran) İmparatorluğuyla bağlantılı kurmak için yollar aradılar ve kendilerini onların varisleri olarak adlandırdılar. Bu amaçlarını başarmak için de yaptıkları şeylerden biri Nakş-I Rüstem’de kabartmaları oymaktı.

Yerleşim yerinin kendisi henüz Unesco’nun Dünya Mirasları listesinde değilken, Sasanili kabartma oyucular “Fars Bölgesi’nin Sasani Arkeolojik Peyzajının” bir parçası olarak korundular. Unesco tarafından kutsal Sasani İmparatorluğunun politik, tarihi, kültürel ve sanatsal gelişmelerini düzenledikleri için geçerlilikleri kabul edildi. Yeni Unesco tescilli topluluğu, Temmuz 2018’den itibaren Firuzabad, Bishapur, Sarvestan’ın 3 coğrafi bölgesinde yer alan 8 arkeolojik yerleşim yerinden oluşmaktadır.

Shapur I’in Roman imparatoru Gordian III, Valerian ve Arap Philip’e karşı olan zaferi

Nakş-ı Rüstem’e verilen diğer iki yerli isim de Arapçada haç anlamına gelen Salib ve İran Haçları’dır. Bunun sebebi mezarlıkların dış görünüşünün haçlara benzemesidir. Sasanileri Nakş-ı Rüstem’e çeken şey Ahamenişler’e ait olan mezarlardı. Bu mezarlar tepe kayaya oyulmuş mezar odalarıdır ve her biri lahit içermektedir. Bununla birlikte bedenlerin o lahitlere direkt olarak yerleştirilip yerleştirilmediği ya da kemiklerin Sessizlik Kulesi’ne maruz kaldıktan sonra içlerine girip girmediği kesin değildir. Dahası, bütün mezarların yağmalandığına ve M.Ö 4. yüzyılda Büyük İskender’in istilasından sonra kutsallığına saygısızlık edildiğine inanılmaktadır.