HEKATE

Anaerkil Anadolu’nun en önemli ana tanrıçalarından biriydi…

Ay tanrıçasıydı.

“Ölümsüzlerin saygısı büyüktür Ona,

Bütün yeryüzünde kurban kesen her ölümlü

Hekate’nin adını anar yakarışlarında.

Kimin dileğini iyi karşılarsa o tanrıça

Onun elde edemeyeceği bir şey yoktur.

Ona bütün mutlulukları vermek elindedir

Ünlü Gaia ve Uranos’un çocukları

Kendi paylarından pay vermişlerdir ona

Kim hoşuna giderse Hekate’nin

Yardım görür ondan.

Meydanlarda kalabalıklar içinde

Kimi isterse onu parlatır Hekate.”

Ozan Hesiodos Thegonia

Titan Perses’in kızıdır. Hayaletlerin büyücülerin Tanrıçası olarak bilinir. Çoğu zaman Artemis, Persephone Enodia (üçyol ağızları tanrıçası) ve Selene ile aynı tanrıça sayılırdı.

Baştanrı Zeus'un dünyayı, kendisi gökyüzünü, kardeşleri Poseidon denizleri, Hades ise, yeraltını alacak şekilde paylaştırır  tanrıça Hekate’ya ise bu üç alanda da yetki verir.

Hakete elinde çıralar taşır, geceleri görünür, gelmekte olduğunu uluyan köpekler haber verirlerdi. Hekate'ye köpekler kurban edilir, üç yol ağızlarına yiyecekler konulur, cinlere hayaletlere ölü sofraları kurulurdu.

Hekate’nin isimlerinden biri Trimorphis (Üç vücutlu) dir.

Tanrıçanın Anadolu’da en çok tapınım gördüğü yerler Batı Frigya ve Karia bölgesindedir. Bu bölgeler arasında en eski kültünün görüldüğü ve en büyük kutsal alanının bulunduğu yer ise Karia bölgesindeki Lagina'dır. Karia Bölgesi’nde en önemli yapılarından birisinin bu tanrıça için yapılmış olması, tanrıçanın bölge için ne kadar önemli olduğunun göstergesidir.

Hesiodos’un Theogonia eserinde  Hekate’ ya oldukça yer vermiştir.(Theog.404-450)

Antik kaynaklarda Hekate, ilk olarak MÖ 7. yüzyılda Hesiodos'un Theogonia'sında ortaya çıkar . Hesiodos, Hekate'nin soyundan ve Gigantomachy'deki rolünden bahseder . Klytius'u öldüren kişi olarak. Ayrıca Zeus'un Hekate'yi "her şeyden üstün" gördüğünü söyler. Zeus'un ona yeryüzünden ve denizden bir pay, yıldızlarla dolu gökyüzünden bir pay verdiği söylenir. Sonuç olarak Hesiodos, zenginlik ve iyi şans getirdiği için erkeklerin sık sık ona kurban verdiğini söyler (411-425). Bu pasaj, diğer tanrıların o topraklara hükmetmesine rağmen, Hekate'nin tüm topraklarda güce sahip olduğuna dair inancı yansıtır.

Kökeni hakkındaki bilgiler hâlâ tartışma konusu olan, klasik mitolojinin gizemli figürü Hekate; yol ağızlarının, kapıların, gecenin, büyünün, cadılığın ve hayaletlerin tanrıçası olarak biliniyor.Hekate büyüyle ilişkilendirilirdi. Aynı zamanda, yeraltı dünyası da dahil olmak üzere alemler arasındaki kavşakların ve açık kapıların tanrıçasıydı.Üç  kadın bedenine sahipti…O üç kadın bedeni; bir kadının kız çocukluğunu, anneliğini ve büyükanneliğini sembolize ederdi.Hekate genellikle her yöne bakan üçlü biçimli bir tanrı olarak tasvir edilirdi.

Hilal şeklindeki ay da O'nu betimlerdi…Bazı mitler, Hekate'nin Yunan mitolojisindeki çeşitli karakterlerin annesi olduğunu öne sürer. Bunlar arasında cadılar Kirke ve Medea, Medea'nın küçük kardeşi Aegialeus, şekil değiştiren Empusa ve efsanevi insan yiyen canavar Scylla bulunur.

Romalı filozof Lucius Apuleius "Metamorfozlar" adlı eserinde O'nu şöyle anlattı,

“Ben her şeyin doğal annesi,

bütün öğelerin sahibesi ve yöneticisi,

bütün dünyalarda insan neslini başlatan, kutsal güçlerin reisi,

cehennemdeki her şeyin kraliçesi, cennette yaşayanların önde geleniyim.

Bütün Tanrıların ve Tanrıçaların göründüğü tek biçim benim.

Gökyüzünün gezegenleri, denizlerin bütün rüzgarları,

ve cehennemin acıklı sessizliği benim irademle idare edilir.

Tüm dünyada değişik biçimler, farklı gelenekler ve bir çok adlar altında anılan benim adımdır, tapınılan benim kutsal varlığımdır.”

Tanrıça Hekate hakkında günümüze ulaşan çok az mit olmasına rağmen, hikâyeleri etki alanları hakkında çok şey ortaya koyar. Ayrıca, Yunan panteonuna ithal edilmiş yabancı bir tanrıça olduğunu öne sürerek, diğer birçok Yunan tanrıçasıyla örtüşmesini ve özdeşleşmesini açıklar.

Tanrıça Hekate beş bin yıldan fazla zamandır Anadolu'da  bu topraklarda yaşıyor…Bugün  Ege'de Muğla-Milas yolundan giderken Yatağan’ı geçtiğinizde antik bir Karya kenti olan muhteşem Stratonikeia’nın inanç noktası ve hatta dini merkezi olarak bildiğimiz Lagina bölgesinde bizi bekler, binlerce yıllık hikayesi ile..

Tanrıça Hekate Tapınağı beşbin yıldır, devam eden öyküsü ile yaşamaya devam ediyor, aslında o kadar değerli ve özelki, ve dünyadaki en önemli üç pagan mabedinden biri olarak orada.

M.Ö 81’de başlayan ve bir de festivali olduğu bilinmekte, Lagina’da  dört yılda bir festivalleri, eğlencelerinin yapıldığı söylene gelmiştir.

 “Anahtar  Festivali”yada "Anahtar Teslim Şenliği".

Hekate tapınağının anahtarı yüzlerce insan eşliğinde Stratonikeia’ya götürülür, taşınırdı.

Anadolu'nun bitmeyen öyküleri ve bizi her zaman şaşırtan güzelliklerini aramaya devam edelim. O hikayelerin mirasçıları olarak bu güzelliklere sahip çıkmak zorundayız.

#hekate

 Görsel

Antalya Arkeoloji Müzesi